De spin Sebastiaan

(Opdracht storytelling: vroegste herinnering aan...)
Ik denk dat mijn vroegste herinnering aan taal was dat mijn moeder me voorlas. En dat was uit een boek van Annie M.G. Schmidt. Misschien ben ik daarom wel van taal gaan houden. Eén gedicht in het bijzonder ben ik nooit vergeten... wie kent hem nog?
Dit is de spin Sebastiaan.

Het is niet goed met hem gegaan.

LUISTER!


Hij zei tot alle and're spinnen:
Vreemd, ik weet niet wat ik heb,
maar ik krijg zo'n drang van binnen
tot het weven van een web.


Zeiden alle and're spinnen:
0, Sebastiaan, nee, Sebastiaan,
kom, Sebastiaan, laat dat nou,
wou je aan een web beginnen
in die vreselijke kou?

Zei Sebastiaan tot de spinnen:
't Web hoeft niet zo groot te zijn,
't hoeft niet buiten, 't kan ook binnen
ergens achter een gordijn.


Zeiden alle and're spinnen:
0, Sebastiaan, nee, Sebastiaan,
toe, Sebastiaan, toom je in!
Het is is zo gevaarlijk binnen,
zo gevaarlijk voor een spin.

Zei Sebastiaan eigenzinnig:
Nee, de Drang is mij te groot.
Zeiden alle and'ren innig:
Sebastiaan, dit wordt je dood...


0, o, o, Sebastiaan!
Het is niet goed met hem gegaan.

Door het raam klom hij naar binnen.
Eigenzinnig! En niet bang.
Zeiden alle and're spinnen:
Kijk, daar gaat hij met zijn Drang!


PAUZE


Na een poosje werd toen Even
dit berichtje doorgegeven:
Binnen werd een moord gepleegd.


Sebastiaan is opgeveegd.

6 words

"I never told anyone that before"

Lachen als een geit die de stad uitgaat

Ik vind het leuk jullie ALLEMAAL te onderwerpen aan een kleine quiz.  We zijn natuurlijk hypermodern dus in plaats van pen en papier neme men een leeg Word document en kopiër-plak alles hier in. Je bent nu klaar om te beginnen.

Is dit goed of fout?
1. Er is geen kip overboord.
2. Iemand de grond onder de voeten wegmaaien.
3. Het zout in de pap niet verdienen.
4. Lachen als een geit die de stad uitgaat.
5. Goed beslagen ten ijs voor de dag komen.
 
Wat betekenen de volgende spreekwoorden?
1. De kat op het spek binden.
2. Zoete broodjes bakken.
3. Van die boer wil hij geen varkens.
4. Op een steenworp afstand.
5. Het geluk komt in de slaap.

Persoonlijk vind ik lachen als een geit die de stad uitgaat best grappig. Plaats de antwoorden in een reactie below. Hou het blog in de gaten, binnenkort plaats ik de antwoorden. Als je alles fout hebt, dan heb je duidelijk van spreekwoorden geen kaas gegeten!

De komma

Vorige week was Het groot dictee der Nederlandse taal op televisie. Als drukke student ben ik er niet aan toegekomen om de bewuste avond voor de buis door te brengen. Maar met mijn blog in mijn gedachten kon ik het ook niet over mijn hart verkrijgen dit compleet aan me voorbij te laten gaan. Ik heb daarom het programma opgenomen en de krant opengeslagen. Ook mijn moeder wilde de proef op de som nemen. Ik las daarom aan haar het volgende. (Adem in) “In dit dictee zal ik een gedeelte van Sigmund Freuds gedachtegoed expliqueren aan BN'ers, BV's en andere mensen die nooit ofte nimmer iets van hem hebben gelezen of die net als Nabokov en Van het Reve een diep gegronde hekel aan hem hebben..” (Adem in). Bij haar waren vooral de namen een probleem. Ze schreef BN’ers als BN-ers en Freuds als Freud’s. Maar verder niet al te veel schade.

Toen was ik aan de beurt. (Adem in) “Freud noemt dit 'zelfverminking', en ook als wij ten huidigen dage de natiestaat in ogenschouw nemen, is er de oude ruil; de burger raakt gedomesticeerd, oftewel hij ziet af van de meeste driftbevrediging, een proces dat wordt geleid door politieke, religieuze en andere autoriteiten.” (Adem in). Bij mij was er ook niet al te veel op aan te merken, behalve de plaatsing van de komma’s.

Ik heb namelijk, nog wel eens de neiging, om al mijn zinnen op de splitsen, en overal een komma te plaatsen. Sorry, als ik dit overdreven vaak doe, want het is dus hartstikke fout. Ik doe dit namelijk op plaatsen waar het niet hoort, en door het zo vaak te doen, maak ik er een gewoonte van. Waardoor jullie, mijn lezers, het misschien gaan overnemen. Maar, gelukkig, leert Het groot dictee der Nederlandse taal ons weer, hoe het wel moet! Bedankt, voor jullie aandacht.

Vreemde woordkeuze

Over het winnen van de jackpot: "Het zal u toch niet gebeuren dat u niet meespeelt?"

Guilkkeg niauejawr!

Ieederen kent het vjhtrealae: Als de esrete en lastate lteter op de jiutse plaats satan, kun je de msteee wdrooen zonedr polebrmen leezn. En iardnaedd, het kplot! Mjin eegin tekst kan ik pmria leezn. Ahelwoel sgimmoe woorden wel iets vedrvneleer lzeen dan adnree. Dus zoek je nog een onirigele wnes voor op je kaart, perbeor dit enes:

Een fnjie ksert en een guilkkeg niauejawr!

Of:

Een zilag ksestefret en een gzeond 2012!

Je wist vast niet...

... dat Lingo "onbegrijpelijke taal" betekent.
... dat horeca van HOtel, REstaurant en CAfé komt.
... dat het Afrikaans de dochtertaal is van het Nederlands en...
... dat jy 'n Afrikaan dus maklik kan verstaan, pret he?

Hebben dieren humor?

Mossels, karpers en zeesterren hebben geen lol. Maar het sociale gedrag van mensapen en de manier waarop zij communiceren is onderzocht. En daar kwamen zij tot de ontdekking dat een aantal zoogdieren wel degelijk humor heeft. Dieren die lol hebben, uiten dat in een spelgezicht. Mensapen vormen een soort lachgezicht en schateren. Daaraan ziet de ander dat het voor de grap is en ook zo wordt opgevat.

Bron: Kunnen muggen dronken worden? Uit nrc.next (Altijd al willen weten: hoe een pijnstiller weet waar de pijn zit, waarom gel wel in je haar droogt maar niet in de pot, en of je bacteriën kunt doodslaan? Schaf dit boekje dan aan! Ik ga niet van mijn blogthema afwijken dus je zult van mij geen antwoord op die vragen krijgen.)

Wat wil je vertellen?

(Opdracht storytelling: één minuut)
Hij sloot zijn vingers om het handvat. Zijn blik bleef op dat ene punt gefocust, hij wilde hem niet uit het oog verliezen, niet nu. Het duurde nu al veel te lang, zijn woede was tot het kookpunt gekomen. Hij moest en zou slagen in zijn missie, koste wat het kost. De zweetpareltjes stonden op zijn voorhoofd en zijn adem hield hij krampachtig in. Dit gevecht had al te lang geduurd, maar nu zou zijn wraak zoet zijn. Heel langzaam tilde hij zijn arm op, het tikken van de klok klonk hol in de kamer. De aanhouder wint, dacht hij triomfantelijk en met een bloedstollende kreet haalde hij uit. Een aantal seconden was het stil. Hij ademde langzaam uit en keek naar het resultaat. Het was gelukt! Hij kwam, hij zag en overwon!!!

Maar het kan ook zo:
Hij pakte de vliegenmepper en sloeg de vlieg dood.

Dit is een foto van Jan

Wil je een vliegende start maken met het schrijven van een tekst? Schaf dan Schrijfwijzer Compact van Jan Renkema aan. Het is een adviesboek over de Nederlandse taal en helpt je vooruit met alle praktische vragen die zich bij het schrijven kunnen voordoen. Een aantal voorbeelden:

- Een eufemisme is een verzachtende omschrijving voor iets wat we liever niet direct noemen: "Nee, dit is mijn smaak niet zo." (Eigenlijk vind ik het spuuglelijk!)

- Dubbelzinnigheid is een valkuil: een zin kan meer dan één betekenis hebben. "Dit is een foto van Jan." Staat Jan op de foto, heeft hij de foto zelf gemaakt of is de foto zijn eigendom?

- Schrijven is schrappen: Gebruik niet meer woorden dan nodig.

Succes!

6 words

"Ze leefde niet lang, wel gelukkig."

Portret

Ik krijg warme gevoelens als ik denk aan Scrabble. Waarom? Omdat het bordspel onlosmakelijk verbonden is met zomervakantie, jong zijn, klapstoeltjes en stokbrood met paté op een camping in Frankrijk. Het spel dat altijd mee ging in de kofferbak van de auto. Eenmaal thuis verdween het weer achter in de kast tot het volgende jaar! Ik denk dat je de keren dat ik in mijn jeugd mijn vader, moeder of broer heb verslagen op één hand kunt tellen. Maar dat mag de pret niet drukken! Daarom dit portret van mij tussen de bekende Scrabble lettertjes. Pas maar op, want dadelijk leg ik driemaal woordwaarde....

Mans en vrouws

Mannen en vrouwen zijn zo verschillend van elkaar dat het soms lijkt of ze een eigen taal spreken. Ik noem het ‘mans’ voor de mannentaal en ‘vrouws’ voor de vrouwentaal. Iedereen kent het fenomeen en er zijn al honderden (dag)boeken over vol geschreven. Er ligt nu een bestseller in de winkel 'Wat vrouwen van mannen kunnen verwachten' en ik raad je zeker aan deze eens open te slaan.

Mannen praten bijvoorbeeld niet graag als ze stress hebben, vrouwen wel. Dat komt omdat in het brein emoties bij vrouwen in hetzelfde gebied worden verwerkt als taal, daarom praten vrouwen makkelijker over hun gevoelens. En praten vrouwen hierover met mannen, dan is de vrouw na het gesprek nog meer gefrustreerd dan voorheen. Waarom?

Als vrouwen met elkaar praten over hun gevoelens, gaat het in negen van de tien gevallen niet eens om het oplossen van het probleem. Na een telefoongesprek van drie uur hangen beide dames tevreden op. Ze hebben lekker tegen elkaar kunnen klagen en voelen zich écht begrépen. Probleem opgelost? Nee hoor, maar ze weten nu in ieder geval wel van elkaar “dat ze echt precies hetzelfde hebben meegemaakt!”. En daar gaat het om!

Bij de mannen ligt dit anders. Als ze praten over hun problemen denken ze in oplossingen. “Je moet dit doen, man, dan heb je dat ene de volgende keer niet meer.” En voilà, volgende alinea.

Je voelt 'm al aankomen. Als een vrouw vervolgens met haar problemen naar haar vriend stapt ("Ik voel me de laatste tijd een beetje dik..."), doet hij precies wat hem in zijn natuur zit: hij reikt de vrouw direct een geweldig simpele oplossing voor haar probleem aan ("Dan probeer de volgende keer wat beter te letten op wat je eet!" Alles in orde, toch? Dat is toch een logische oplossing? Waarom is zij dan ineens zo gefrustreerd? Het cliché is natuurlijk al eeuwenoud, de man had gewoon alles moeten ontkennen. Wat een gedoe...

Iets met social media

Je wordt tegenwoordig dood gegooid met social media. De welbekende ’jeugd van tegenwoordig’ hoef je er niets meer over uit te leggen. Wij jongeren (en dan hebben de studenten van de opleiding Communicatie een voorsprong) kunnen moeiteloos ons image behouden en verbeteren met behulp van social media. Dit kan op professioneel vlak (LinkedIn) maar het liefst delen we onze party pics met al onze vrienden op Facebook en taggen we erop los.

Menigeen volwassene man in maatpak krijgt al zweethanden als hij dit hoort. En zo gebeurde het. Hij zat met de accountmanager van een willekeurig reclamebureau aan tafel  en zei: “Doe mij maar iets met social media.” En de accountmanager krabde zichzelf eens achter de oren. “Iets met social media…”. En daar zit ‘m nu juist het probleem! Half Nederland, wat zeg ik, de helft van de wereld heeft nog geen flauw idee wat je met social media allemaal kunt, en dan krijg je dat dus: “doe mij maar iets met social media”. We willen allemaal meedoen, anders horen we er niet bij. En zo zorgde die man in maatpak met zijn zweethanden ervoor dat er in zijn reclame in de laatste split second nog snel “volg ons op Twitter en Facebook” werd geroepen en onderaan in beeld verschijnt dan trots de link in beeld. Nee, zo krijg je mij niet over de brug. Er moet iets voor mij te halen zijn! En dan niet die ‘Like ons en win een vakantie’, want ook al klik ik er toch stiekem op, dat hele Liken is gewoon een beetje achterhaald.

Er zijn ook mensen die het wel hebben begrepen. Neem bijvoorbeeld Hi, met hun geweldige reclamespotjes tegenwoordig. “Bas, wat doe je? We hadden al twaalf seconden niets van je gehoord!” Waarop Bas onder de bank uit komt met zijn telefoon in zijn hand. Het is onderdeel van de ‘Vrienden staan nooit uit’ campagne. Onderaan mijn post staat een link naar een wat oudere commercial van Hi, minstens zo leuk. Daar geef ik Hi nu echt een denkbeeldig schouderklopje voor. Ze benaderen social media precies zoals het door jongeren bedoeld wordt: zo nutteloos als je het zelf wilt maken. Daar kan de man in maatpak met zijn zweethanden inspiratie van opdoen. En dan kan hij meteen even doorklikken naar die geweldige actie van Porsche.

De “Vrienden staan nooit uit” campagne van Hi
http://www.youtube.com/watch?v=Rud-TyNAr8c

Porsche bedankt 1.000.000 Facebook Fans
http://www.marketingfacts.nl/berichten/20110221_porsche_1_000_000_facebook_fans_bedankt/

Pas op voor vaagtaal

Kijk eens op http://vaagtaal.nl/. Zij vechten voor het belang van duidelijke taal. Reclamegereutel, managementspeak, onderwijslingo en beleidsbabbels zijn volgens de schrijvers besmettingshaarden voor vage taal! Dus pas op, anders raak je ook besmet…

Levenloos

Gisteren keek ik een reportage van Peter R. de Vries. Het onderwerp was een tippelaarster die vermoord werd. Vreselijk, maar er was even niets anders op tv. Twee mannen vonden in een rivier haar “levenloze” lichaam. Altijd als ik dat hoor gaan mijn taalvoelsprieten (ongewild, ik kan er niets aan doen!) overeind staan. Iedereen die op de middelbare school een piepklein beetje heeft opgelet bij biologie, leert in les één het volgende: levenloos is per definitie iets wat nooit geleefd heeft. Vooruit, aardolie is ooit ontstaan uit organisch materiaal van planten die óóit hebben geleefd, maar zo ver gaan we het vandaag niet zoeken. Dus Peter, zeg de volgende keer maar gewoon: Twee mannen vonden haar dode lichaam. Dan weet je in ieder geval dat je goed zit.

Paulien Cornelisse

(Opdracht storytelling: mijn held)
Mijn grote inspiratie voor dit blog is met stip op 1: Paulien Cornelisse met haar boekje Taal is zeg maar echt mijn ding. Toen het per toeval in huis terecht kwam had ik meteen beslag genomen op dit boekje voor de rest van het gezin. Ik sla het nu nog regelmatig op een willekeurig moment open en lach dan hardop om elk stukje alsof ik het voor het eerst lees. Het boekje gaat (zie kaft) niet over hoe mensen met elkaar zouden moeten praten, maar over hoe ze dat per ongeluk doen. De stukjes zijn pakkend, grappig, en héél erg wáár. Een gratis tip: LEZEN!

Enzo

Als je een woordenboek openslaat zul je het woord enzo niet vinden. Wat je wel vindt is enzovoorts, enz, voorts. Maar enzo, dat bestaat eigenlijk helemaal niet. Dat hebben we er zelf van gemaakt. Het klinkt toch ook stuk beter om te zeggen “dat je in de dierentuin leeuwen en olifanten enzo” hebt gezien. Niemand die zich afvraagt wat er allemaal nog meer in die dierentuin rondliep, want dat is niet relevant voor het verhaal.

Enzovoorts klinkt ouderwets en stoffig en daar wil niemand meer mee geassocieerd worden. Enzo daarentegen is een pakkend, hip woord en je kunt het werkelijk overal achter plakken. Een voorbeeld. De website www.muziek-enzo.nl gaat over.. precies: muziek enzo! Dankzij dat ene kleine woordje heeft niemand meer uitleg nodig: want het is wel duidelijk dat dit een coole website voor jeugd is waar men álles te weten kan komen over muziek (en nog veel meer!). Alhoewel je het ook wel had begrepen als de website gewoon www.muziek.nl had geheten (maar die naam was waarschijnlijk al door iemand anders ingepikt, en bovendien is de hele coolheid dan meteen weg).

Enzo is eigenlijk een woordje dat in de meeste gevallen volkomen overbodig toch in een zin gebruikt wordt, gewoon omdat het kan. Filter in een gesprek alle overbodige woorden eruit en je houdt niets meer over. Maar dat is het ‘m nu juist: in elke tekst zit de kracht in het gebruiken van de juiste woorden en vooral op het juiste moment. Hippe woorden gebruiken mag, maar als je zelf eigenlijk niet hip bent val je al snel door de mand. Ben je als organisatie netjes, degelijk, betrouwbaar en een tikkeltje stoffig dan adviseer ik je om vooral heel nonchalant ergens enzovoorts in een zin te gebruiken. Want een woord zegt soms meer dan duizend woorden, als je begrijpt wat ik bedoel. Dus misschien wilde ik met de naam Over Taal Enzo suggereren dat taal eigenlijk best hip en cool is... enzo. 

Onhygiënisch vuil

Themabeschrijving

Taal is een stelsel van klanken, letters, woorden en grammatica dat mensen gebruiken om met elkaar te communiceren. Taal wordt gebruikt om iets duidelijk te maken, om de aandacht te trekken, om een gevoel uit te drukken, om te onderscheiden, of om contacten te leggen. En waar het gesproken en geschreven woord ophoud, communiceren mensen non-verbaal ook met elkaar. Zo kun je uit de houding of het uiterlijk van je gesprekspartner totaal iets anders interpreteren dan wat diegene net gezegd heeft. Of andersom: de non-verbale communicatie versterkt de verbale communicatie. In de marketing wordt hier dankbaar gebruik van gemaakt. De tandartsprofessional op televisie met zijn dure woorden (poetstechnologie, cariësprotectiegel) is nét een stukje geloofwaardiger dankzij zijn witte jas, en de toiletreiniger die korte metten maakt met onhygiënisch vuil zet mij telkens weer aan het denken of vuil niet altijd onhygiënisch is…

Kortom, taal is overal. Het zet ons op het verkeerde been of maakt juist iets aan ons duidelijk. En als je communicatie wil begrijpen is het belangrijk dat je tussen de regels door kan lezen en datgene te horen wat niet gezegd wordt. Op mijn blog bekritiseer en analyseer ik taalgebruik tussen mensen, bedrijven en nog veel meer. Veel leesplezier!